Powód pierwszy: latem chłodzi, zimą trzyma równowagę
Włókno lniane ma w środku kanalik. To nie metafora, tylko fakt anatomiczny, który widać pod mikroskopem. Powietrze przepływa przez tkaninę razem z parą wodną z ciała. Dla osoby, która śpi obok partnera grzejącego jak piec, to akurat różnica między nocą bez budzenia a porankiem o trzeciej z mokrą poduszką. U mnie zimą jest podobnie. Len odbiera tylko nadmiar ciepła, nie odprowadza go całkiem, więc nie jest chłodny w listopadzie. Działa raczej jak termos, trzyma równowagę.
Powód drugi: wchłania pot i nie skleja się do ciała
Len wchłania kilkanaście procent wagi w wilgoci, zanim w ogóle daje wrażenie mokrego. Pierwszy raz zauważyłam to po nocy treningowej w sierpniu. Przed lnianą pościelą budziłam się w kałuży na prześcieradle, po niej tylko czułam delikatną wilgoć na poduszce, która do rana zdążyła wyparować. Bawełna trzyma wilgoć blisko skóry, len ją odbiera i oddaje od wierzchu. Latem to ratuje wiele nocy. Zimą, kiedy kaloryfer grzeje na maksa, znika ten typowy efekt sklejania koszuli z pleców.
Powód trzeci: mniej kurzu, mniej roztoczy
Len jest gładko utkany i gorzej gromadzi kurz niż bawełna. Roztocza, które żywią się złuszczonym naskórkiem i kochają wilgotne, ciepłe środowisko, źle się czują w lnie, bo materiał szybciej schnie i mniej je gości. Koleżanka z pracy, która ma alergię od dziecka, mówi, że odkąd śpi pod lnem, rzadziej budzi się rano z zatkanym nosem. To nie jest naukowy dowód, ale lekarka rodzinna potwierdziła kierunek: alergia na roztocza bywa łagodniejsza na lnie. U mojego syna, który dostawał wiosną katar sienny, też zauważyłam różnicę po wymianie kompletu na lniany.
Powód czwarty: z każdym praniem jest miększy, nie sztywnieje
Bawełna z czasem się rozciąga, robi się twarda w dotyku i traci pulchność. Len działa odwrotnie. Mój pierwszy komplet po roku był miększy niż drugiego dnia. Po trzech latach dotyk przypomina noszoną koszulę, miękką w sposób, którego nowa tkanina nie ma. Stonewashed, czyli zmiękczany kamieniem przed wysłaniem do klienta, przyspiesza ten proces. W moim pierwszym komplecie miałam stonewashed i od początku nie czułam typowej dla nowego lnu sztywności, którą część kupujących źle znosi.
Powód piąty: trwa wiele lat, bawełna parę sezonów
Tu wchodzi w grę prosta matematyka. Bawełniany komplet wytrzymywał u mnie maksymalnie pięć lat, potem zaczynało się przebijać prześcieradło i mechacić poszewki. Lniany pierwszy komplet ma już sześć lat i wyglądu nie zmienił, jeśli pominąć ten coraz delikatniejszy dotyk. Lekko bardziej miękki. Lekko bardziej sprany w odcieniu. Włókno lniane jest naturalnie wytrzymalsze. Kiedyś szyło się z niego żagle, dziś szyją pościel. Jeśli przeliczyć cenę przez lata używania, len wychodzi taniej niż kolejne komplety bawełniane.
Jeśli chcesz wypróbować to na sobie, dobrym wejściem jest lniana pościel w gramaturze okolic 150 g/m². W tej wadze tkanina leży najlepiej i potrafi w domu przeżyć dłużej niż większość mebli, które kupowałam w tym samym czasie.
Powód szósty: certyfikat OEKO-TEX i bezpieczna skóra
Naturalne włókno to nie wszystko. Liczy się też, czym jest farbowane i wykończone. Bawełna pokryta środkami przeciw gnieceniu albo barwnikami z metalami ciężkimi potrafi podrażniać wrażliwą skórę. U dzieci zwłaszcza. Certyfikat OEKO-TEX gwarantuje, że tkanina została przebadana pod kątem szkodliwych substancji. Dla pościeli, którą wsuwasz pod twarz na osiem godzin, to konkretna informacja, nie marketingowa naklejka. Polskie pracownie z lnem stonewashed zwykle ten certyfikat mają i podają go w opisie produktu. Sprawdzaj na metce, zwłaszcza jeśli kupujesz pościel dziecięcą.
Powód siódmy: polski len, polska pracownia
To powód, który dotarł do mnie najpóźniej, ale dziś jest jednym z ważniejszych. Bawełna do większości pościeli w sieciówkach przyjeżdża z Indii, Pakistanu, Chin, czasami z Bangladeszu. Len rośnie w klimacie umiarkowanym, w pasie od Francji po Polskę i Białoruś. Polskie pracownie kupują tkaninę bez transoceanicznego przewozu i szyją u siebie. Komplet, który mam, został uszyty w pracowni o pięćset kilometrów ode mnie. Trochę zmienia to podejście do czegoś, na czym sypia się latami. Wiesz, gdzie powstała, kto ją uszył, z czego.
Czy warto się przerzucić od razu?
Niekoniecznie. U mnie zaczęło się od jednego kompletu i poszewki na poduszkę. To wystarczyło, żeby zobaczyć, jak działa w mojej sypialni, a dopiero potem doszłam do pełnej wymiany. Lepiej raz porządnie wybrać dobry komplet stonewashed z certyfikatem niż wymieniać kolejne zestawy co dwa sezony. Pierwszy raz pierz w trzydziestu stopniach, bez płynu zmiękczającego, bo len go nie potrzebuje. Susz na powietrzu. Po dwóch, trzech praniach tkanina się ustabilizuje i wtedy zaczyna być taka, jaka ma być.
