"Przegląd tradycji Kurpiów Białych", realizowany w ramach programu "Aktywna Wieś", miał przede wszystkim stworzyć przestrzeń do spotkania wokół lokalnej kultury – tej zachowanej w pieśniach, tańcach i dawnych obrzędach, ale również tej, która dzięki twórcom nadal się rozwija i znajduje dla siebie nowe formy.
Kurpie na scenie
Na scenie spotkały się tradycje obu części Kurpiowszczyzny. Mali Dębiniacy w programie "Wariacje na temat kurpiowskich zabaw i obrzędów dziecięcych" przypomnieli elementy zapustów, wielkanocne chodzenie z kogucikiem i tradycyjną zabawę "Chusteczka". Całość przeplatana była wierszami Stefanii Seroki, Kurpianki z Obrytego, a muzycznie młodym artystom towarzyszył Sylwester Chojnacki.
Kulturę Puszczy Zielonej zaprezentował Zespół Pieśni i Tańca "Golądkowo", wykonując charakterystyczne dla niej pieśni i tańce, m.in. konika, fafura, olendra i żurawia. Z kolei zespół "U nas na Kurpiach Białych" z Dąbrowy, wsparty przez artystów Regionalnego Zespołu "Puszcza Biała" z Pniewa, zabrał publiczność w muzyczny świat Puszczy Białej. W programie znalazły się m.in. polka i oberek kurpiowski, walczyk oraz rzadko dziś prezentowany taniec kontro.
Ważny dzień dla twórczyń z Kuźni Kurpiowskiej
Szczególne miejsce podczas wydarzenia zajęło rękodzieło. Do Dębin przyjechała liczna reprezentacja Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie, działającej przy Stowarzyszeniu "Puszcza Biała – Moja Mała Ojczyzna", z mistrzynią tradycji Haliną Witkowską na czele.
Dla czterech twórczyń był to dzień szczególny również z innego powodu. Właśnie podczas wydarzenia dotarła do nich wiadomość ze Stowarzyszenia Twórców Ludowych w Lublinie o oficjalnym przyjęciu w poczet twórców ludowych. To wyróżnienie otrzymały Nina Garwolińska, Magdalena Wróbel, Anna Szczepanik i Aneta Kruszewska.
O działalności Kuźni oraz realizowanych przez nią projektach opowiedziała etnografka Sylwia Słojkowska-Affelska, przybliżając również tradycje kurpiowskie znajdujące się na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Przegląd pokazał przy tym, że regionalne rękodzieło nie musi pozostawać wyłącznie wiernym odtworzeniem dawnych form. Twórczynie ludowe i mistrzynie hafciarstwa Monika Poteraj i Elżbieta Wojtczak prezentowały obok tradycyjnych tekstyliów również współczesne zastosowania haftu białego i czerwonego – na odzieży, ozdobach czy dekoracjach.
Podobny dialog tradycji ze współczesnością można było zobaczyć na stoiskach Marzeny Łach oraz marki GiFolk Kurpie Białe, tworzonej przez Karolinę i Piotra Gizińskich. Kurpiowskie wzory pojawiały się na przedmiotach codziennego użytku, biżuterii, torbach, zakładkach, kubkach czy innych współczesnych formach użytkowych.
Kurpie od kuchni
Regionalne dziedzictwo można było również poznać od kuchni. KGW "Czerwone Korale" w Klaskach zaprezentowało swoje dwa specjały nagrodzone "Perłą" w ogólnopolskim konkursie "Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów" – podpiwek po kurpiowsku oraz nadnarwiańskiego okonia w marynacie.
Na stołach przygotowanych przez KGW w Dębinach "Nad Stawem" znalazły się natomiast m.in. fafernuchy, sodziaki, rejbak, pyzy i pierogi. Domowe wypieki przygotowały członkinie Stowarzyszenia "Mali Dębiniacy".
To dopiero początek
Październikowe spotkanie było jednocześnie inauguracją projektu "Kurpie Białe – nasza przeszłość, nasza tożsamość. Edycja 2", realizowanego przez KGW w Dębinach "Nad Stawem" w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO.
Przez najbliższe trzy lata mieszkańcy będą mogli uczestniczyć w warsztatach, spotkaniach z twórcami i regionalistami oraz wyjazdach edukacyjnych. Projekt będzie sięgał do tradycyjnego haftu i rękodzieła, stroju, gwary, pieśni, obrzędów, lokalnej poezji i kuchni. Powstanie również quest prowadzący śladami kurpiowskiego dziedzictwa gminy Zatory.
Wspólnym mianownikiem wszystkich tych działań jest przekonanie, że dziedzictwo Kurpiów Białych najlepiej chronić nie tylko poprzez jego dokumentowanie, ale przede wszystkim poprzez praktykowanie, przekazywanie kolejnym pokoleniom i znajdowanie dla niego miejsca we współczesności.
ALEKSANDRA KARŁOWICZ, członkini KGW w Dębinach NAD STAWEM
